La homo kiu en nur du horoj jam povas legi esperante

Antaŭ ĝuste cent jaroj,  la 20-an de novembro 1910, forpasis Lev N. Tolstoj, unu el la plej elstaraj nomoj de la universala literaturo.
La 27-an aprilo 1894 li sendis leteron pri esperanto, kiu aperis en la tiujara sepa numero de la revuo Esperantisto (15-7-1894).
Jen la letero:

Estimataj sinjoroj! Mi ricevis vian leteron kaj penos, kiom mi povos, plenumi vian deziron, t. e. eldiri mian opinion pri la penso de lingvo tutmonda entute kaj pri tio, kiom la lingvo Esperanto respondas al tiu ĉi ideo.
Pri tio, ke homoj celas al tio, por fari unu anaron kun unu paŝtisto de prudento kaj amo kaj ke unu el la plej proksimaj kondukantaj ŝtupoj por tio ĉi devas esti reciproka komprenado de la homoj unu alian, — pri tio povas ekzisti nenia dubo. Por tio, ke homoj komprenu unu la alian, estas necese aŭ tio, ke ĉiuj lingvoj per si mem kunversiĝu al unu lingvo (kio, se ĝi fariĝus iam, povus fariĝi nur post tre longa tempo), aŭ tio, ke la sciado de ĉiuj lingvoj tiel vastiĝu, ke ne sole ĉiuj verkoj estu tradukitaj en ĉiujn lingvoj, sed ankaŭ ke ĉiuj homoj sciu tiom multe da lingvoj, ke ĉiuj havu la eblon komunikiĝi unu kun la alia en tiu aŭ alia lingvo, aŭ tio ke ĉiuj elektu unu lingvon, kiun devige lernus ĉiuj popoloj, aŭ fine tio (kiel supozas la volapukistoj kaj esperantistoj), ke ĉiuj homoj de diversaj nacioj akceptu unu arte faritan faciligitan lingvon internacian kaj ĉiuj lernu ĝin. En tio ĉi konsistas la ideo de la esperantistoj. Ŝajnas al mi, ke tiu ĉi lasta supozo estas la plej prudenta kaj — la plej grava — la plej facile efektivigebla.
Tiel mi respondas la unuan demandon. La duan demandon, — en kia grado la lingvo Esperanto kontentigas la postulojn de lingvo internacia, — mi ne povas respondi tute decide, ĉar mi ne estas kompetenta juĝanto en tio ĉi. Unu, kion mi scias, estas tio, ke Volapük aperis por mi tre komplikita, Esperanto do, kontraŭe, tre facila, kiel ĝi devas aperi al ĉiu Eŭropa homo. (Mi pensas, ke por tutmondeco en absoluta senco de tiu ĉi vorto, t. e. por ligi inter si Hindojn, Ĥinojn, popolojn Afrikajn k. t. p., estos necesa alia lingvo, sed por homo Eŭropa Esperanto estas tre facila). La facileco de ĝia lernado estas tiel granda, ke, ricevinte antaŭ ses jaroj Esperantan gramatikon, vortaron kaj artikolojn, skribitajn en tiu ĉi lingvo, mi post ne pli ol du horoj de okupado povis jam, se ne skribi, almenaŭ libere legi en tiu ĉi lingvo.
En ĉia okazo la oferoj, kiujn alportos ĉiu homo de nia Eŭropa mondo, dediĉinte kelkan tempon por la lernado de tiu ĉi lingvo, estas tiel malgrandaj, kaj la sekvoj, kiuj povas veni, se ĉiuj, — almenaŭ la Eŭropanoj kaj Amerikanoj — ĉiuj kristanoj, — ellernos tiun ĉi lingvon, estas tiel grandegaj, ke oni ne povas ne fari tiun ĉi provon. Mi ĉiam pensis, ke ekzistas nenia pli kristana scienco, ol la sciado de lingvoj, tiu sciado, kiu donas la eblon komunikiĝi kaj ligiĝi kun plej granda nombro da homoj. Mi vidis multajn fojojn, kiel homoj tenadis sin malamike unuj kontraŭ la aliaj nur dank' al la meĥanika malhelpo por reciproka komprenado. Kaj tial la lernado de Esperanto kaj la vastigado de ĝi estas sendube kristana afero, kiu helpas al la kreado de la Regno de Dio, tiu afero, kiu estas la ĉefa kaj sola difino de la homa vivo.

27 aprilo 1894

Lev Tolstoj

Un esperantista en el Titanic

Zamenhof se había ocupado personalmente de las ediciones del Unua Libro, primero en ruso (1887) y después, ese mismo año, en polaco, francés y alemán. Los conocimientos del creador de la lengua internacional no bastaban para abordar la misma tarea en el caso del inglés, de manera que encargó la misión a un tal J. St. y el opúsculo se editó en Varsovia en 1888.

La obra fue reseñada en el mismo año de su publicación por The Office y en 1894 por Languages. La recepción no fue mala, pero en ambos casos se hizo más hincapié en el deficiente inglés del traductor. De hecho, el título International Tongue ya casi delataba el mal uso de un diccionario bilingüe y no hacía presagiar nada bueno. Se ha especulado con que J. St. fuera Julian Steinhaus, quien figura en la primera edición del Adresaro (lista en la que aparecían los esperantistas que se iban sumando al movimiento).

No obstante, ya en noviembre de 1887 se había hecho mención al esperanto en la St. James Gazette. Y según explica Peter G. Forster en The Esperanto Movement (La Haya, Nueva York: Mouton, 1982, p. 268):

[El artículo] suscitó el interés de un abogado de Bristol, quien preguntó a Zamenhof en latín. Recibió un ejemplar del manual en alemán, pero no se interesó más por el tema. Pasó el manual a su amigo Richard Geoghegan, un lingüista de origen irlandés que pronto se convirtió en un fuerte defensor del idioma.

Geoghegan (1866-1943) tradujo de nuevo el Unua Libro al inglés. De hecho, Zamenhof destruyó los ejemplares no distribuidos de la traducción de J. St. (de la cual se conservan contados ejemplares) y en el primer número de la primera revista editada en esperanto (La Esperantisto, 1 [septiembre 1889]) no se hace mención alguna a la traducción de J. St. y como quinto libro de la lengua internacional figura:

5. R. Geoghegan. Dr. Esperanto's International Language. Introduction and Complete Grammar (Lernolibro de la lingvo Esperanto. Eldono angla)

y el precio, 40 pfennigs. La obra, editada en Varsovia y con sello de autorización de la censura del 5 de enero de 1889 (según el calendario gregoriano), empieza así:

The reader will doubtless take up this little work with an incredulous smile, supposing that he is about to peruse the impracticable schemes of some good citizen of Utopia. I would, therefore, in the first place, beg of him to lay aside all prejudice, and treat seriously and critically the question brought before him.

Geoghegan terminó cruzando el Atlántico y, pese a ser elegido primer presidente de la Amerika Esperanto-Asocio, se instaló en Alaska. Allí estudió el idioma aleutiano y diversas lenguas de los esquimales. Algunos de sus trabajos al respecto los publicó en esperanto, por ejemplo: Pri kelkaj rimarkindaj similaĵoj inter la antikvaj kalendaroj de la amerikanoj kaj la azianoj (París, 1908).

Entretanto, el esperanto avanzaba con lentitud en Inglaterra. En 1889 el número de británicos en el Adresaro no llegaba a la decena. En 1902, el periodista Joseph Rhodes (1856-1920) fundó en Keighly la primera sociedad esperantista del Reino Unido.

W. T. Stead

Fue en ese mismo año 1902 cuando William Thomas Stead (1849-1912) comenzó a divulgar el esperanto en su publicación Review of Reviews.

Stead, hijo de un pastor de la Iglesia congregacional, se interesó desde muy joven por el periodismo y en 1871 ya dirigía el Darlington Northern Echo. En 1880 se trasladó a Londres, donde como subdirector del Pall Mall Gazette introdujo el género de la entrevista en la prensa inglesa, sobre todo mediante su famosa conversación con el general Gordon (9-1-1887). Stead fue pionero del periodismo de investigación y denuncia. Su campaña contra la prostitución infantil, que denunció en su serie de artículos The Maiden Tribute of Modern Babylon (publicados entre el 6 y el 10 de julio de 1885), propició la aprobación de una ley que entre otras cosas endurecía las penas por violación o por mantener trato carnal con niñas de entre diez y doce años (algo que hasta entonces se consideraba sólo una falta).

No obstante, los audaces métodos de Stead (llegó a comprar una menor para demostrar su tesis) le costaron una condena de tres meses.
Tras el escándalo, Stead fundó en 1890  Review of Reviews, que pronto se editó en tres continentes (con sedes en Londres, Nueva York y Melbourne). En ella, Stead, que la escribía casi de punta a cabo, abogó por el pacifismo, los derechos de las sufragistas, el protagonismo de la mujer en la Iglesia o el espiritualismo. La defensa del esperanto estuvo presente de manera continuada en las páginas de la revista desde 1902.

La deuda del esperanto con la labor divulgadora de la revista de Stead se personifica especialmente en la figura de Harold Bolingbroke Mudie (1880-1916). El que sería primer presidente de la UEA (desde 1912 hasta su muerte) conoció el esperanto a través de Review of Reviews en 1902. Al cabo de un año, en noviembre de 1903, Bolingbroke Mudie ya fundó The Esperantist, de nuevo gracias al apoyo económico de Stead, y trabajó en el llamado Trio por la Tria fomentando la celebración en Cambridge del tercer congreso universal.

El 10 de abril de 1912, Stead se embarcó en Southampton a bordo del Titanic para asistir a un congreso pacifista en el Carnegie Hall. Al parecer, Stead, que viajaba en primera clase, ayudó a varias personas a subir a bordo de los insuficientes botes salvavidas y regresó a leer un libro en su camarote. Fue visto por última vez por Philip Mock, uno de los supervivientes. Según declaró Mock:

Muchos hombres se agarraban a precarias balsas en el mar. William T. Stead, el autor, y el coronel John Jacob Astor se aferraban a una de ellas. Se les congelaron los pies y se vieron obligados a soltarse. Los dos se ahogaron.

Stead había escrito algunos artículos que a posteriori se han considerado premonitorios del desastre del Titanic, como el titulado «How the Mail Steamer went down in mid Atlantic, by a survivor».
El 18 de abril de 1912, el Daily Mail, en un artículo titulado «Story Mr Stead could have told», se hacía eco de la desgracia.

No parece que quede más margen para albergar esperanzas de que el caballero inglés más importante que viajaba a bordo del Titanic haya sobrevivido a la catástrofe.

Nota: Pueden encontrarse numerosos textos de Stead en la web W. T. Stead Resource Site.

Vorto de la tago (palabra del día)

Mi antaŭnelonge ektujtis* (aŭ ektŭitis, laŭ Vikipedio) kiel Stratozam. Mia unua kontakto kun Tujtero/Tŭitero estis la Curso de Esperanto en Twitter, bonega iniciato de TdB pri kiu mi jam fojfoje skribis ĉi tie (kaj kies ligilo estas ĉiam en la dekstra kolumno de tiu ĉi blogo).
Mi nun ekas Vorto-n de la Tago por paroli en 140 literoj pri esperantaj vortoj aŭ esprimoj, kiujn mi speciale ŝatas, okaze eĉ pri beletraj mikrocitaĵoj.
Ĉiumonate, mi arigos ilin en tiu ĉi blogo. Vi baldaŭ vidos konstantan ligilon en la dekstra kolumno. Ankaŭ en la dekstra kolumno de la blogo aperas nun Enhavtabelo de la blogeroj minimume organizataj laŭ temoj.

* Mi preferas tujtero, pro la evidenta pseŭdoetimologio tuj-tero (senprokaste tra la tuta tero)

Hace poco empecé a tuitear como Stratozam. Mi primer contacto real con Twitter fue el Curso de Esperanto en Twitter, gran iniciativa de Toño del Barrio para la enseñanza del esperanto a la cual ya me he referido en ocasiones en este blog (y cuyo enlace siempre aparece en la columna de la derecha).
Ahora inicio en Twitter Vorto de la Tago (La palabra del día) para referirme en 140 caracteres a palabras o expresiones del esperanto que me gustan especialmente, y en ocasiones también a citas literarias.
Mensualmente, reuniré los tweets en este blog. El enlace a las recopilaciones mensuales aparecerá en la columna de la derecha. En esa misma columna está desde no hace mucho el Índice de las entradas del blog, mínimamente organizadas por temas.

Neunuflanka modernemo (1931)

Ĉu Photoshop-a ŝerco? Ĉu la gazeto de majo 1932 aperis dukovrile?
Fakte, tiam la revuo Literatura Mondo uzis la saman kovrildesegnaĵon en malsamaj koloroj por ĉiu jarkolekto. Dum la jaro 1931 ĝi montris desegnaĵon de Béla Blau:

En la antaŭlasta paĝo de la 10-a numero (novembro-decembro) de 1931, la redakcio aperigas la jenan anoncon:

Nia titolpaĝo por 1932

Ĉar la gusto de niaj legantoj estas malsama, ni ne volas mem elekti titolpaĝon por la sekvonta jaro. Sube ni donas kvar bildojn, el kiuj niaj legantoj bonvolu elekti. Ni uzos tiun bildon, kiu ricevos la plej multajn voĉojn. Al la nuna numero estas aldonata voĉdonilo, kiun vi povas sendi — se vi nenion krome surskribas — kiel presaĵon al nia adreso. Ni akceptas voĉdonilojn nur ĝis 1.12.1931.

Finfine, la kvar bildoj (de Bartha, Blau, Göndör kaj Marton)  ne aperis «sube», sed aliloke, interne de intervjuo de Julio Baghy al S-ino Isbrücker («la animo de la Nederlanda esp. movado»).

Ĉi tiu estas la LM-kovrilo de januaro 1932. Do, venkis la tria opcio, fare de Beri Göndör.

Kaj en la paĝo 18, sube de artikolo de E. G. pri la neceso de verki esperante originalan literaturon («Ni devas krei propran literaturon, kiu kaŭ la kvalitoj ne estu malpli alta, ol la literaturoj naciaj. Ni devas aspiri, ke el Esperanto oni traduku en lingvojn naciaj. Kaj tio ne estas utopio, ĝi estas realaĵo de ne tro malproksima estonteco. Abismoj de J. Forge estas tradukita al lingvoj finna kaj ĉina. Ĉu tio ne estas brila sukceso? Ĉu tio ne estas plej bona propagando por nia lingvo?»), oni legis la jenon:

Nia titolpaĝo

Kiel niaj legantoj vidas, en la konkurso venkis la titolpaĝo nro III. Jen la preciza rezulto de la voĉdonado:
Titolpaĝo I: 12 voĉoj. Titolpaĝo II: 44 voĉoj. Titolpaĝo III: 68 voĉoj. Titolpaĝo IV: 23 voĉoj.
Tiel do pri la ĉijara titolpaĝo ne estas responda plu nia unuflanka modernemo, ĝi estas elektita, per tute demokrata vojo de nia legantaro mem.

Nova pentraĵo de Béla Blau ilustris la kovrilojn dum 1933, kaj alia verko de Beri Göndör reaperis en 1934.

Strato Zamenhof 4: Sant Pau d'Ordal

El la serio Strato Zamenhof

Vidu Sant Pau d'Ordal en pli granda mapo


Esperanto en Sant Pau d'Ordal

Oni povas promeni tra Zamenhof-stratoj en grandaj urboj, kiel Barcelono, Amsterdamo, Krakovo aŭ Tel-Avivo, kaj ekzistas multaj aliaj vojoj en malgrandaj urboj kaj vilaĝoj nomitaj laŭ la iniciatinto de la internacia lingvo. Tamen, eble estas surprizo trovi la nomon de Zamenhof en Sant Pau d'Ordal. Tiel malgranda, kiel bela vilaĝeto estas fakte parto de la komunumo de Subirats, en la kataluna vin-produkta komarko Penedès.

La laŭdindulo de tiu raraĵo estis Luis Hernández Yzal (1917-2002). Li ekkonis la internacian lingvon en 1956 pere de la bicikloriparisto de la vilaĝo, la sinjoro Sans («Li estis malnova esperantisto, kiu ankoraŭ konis Zamenhof»). Jaroj poste, en 1963, li vizitis la hispanan esperantistan kongreson en Barcelono kaj «iĝis konvinkita» pri la verda movado.

Nur monatoj poste, la 19-an de februaro 1964, Ricardo Sans kaj Lluís Hernández estis inter la kvardeko de iniciatintoj de esperanta grupo en Can Cartró (municipo de Subirats).

En 1966, la madrida ĵurnalo ABC jam parolis pri la malfermo de esperanta muzeo kaj ĝi estis oficiale inaŭgurita la 5-an de majo 1968, okaze de la 10-a Barcelon-Provinca Esperantista Renkontiĝo en Sant Pau d'Ordal. En 1974 Hernández Yzal translokis la kolekton al nova domo apud sia apoteko.
En 1987 Hernández Yzal, Ana Molera (filino de la kolektanto Ramon Molera) kaj la hungara Árpád Máthé fondis Rondo Takács (honore al József Takács), kiu klopodis por inventari ĉiujn esperantajn gazetojn.
Hernández Yzal, honora membro de UEA, forpasis la 24-an de februaron 2002.
Amics del Museu d'Esperanto de Subirats (Amikoj de la Esperanta Muzeo de Subirats) zorgas nun por transformi la E-muzeon en publikan bibliotekon specialigota en esperanto. 

La plej juna tradukistino

En 1910 oni publikigis en Usono esperantan tradukon de la tre popularaj infanaj rimaroj Mother Goose sub la titolo Patrino Anserino. Estis rimarkinda okazo, ĉar la internacia lingvo ankoraŭ estis novaĵo en Usono. Pli rimarkinda sendube estis la aĝo de «la tradukinto» Winifred Sackville Stoner Jr, kiu estis nur sesjara knabino.

Winifred estis tio, kion la tiama gazetaro rigardis kiel mirinfanon. Aŭ eble la rezulto de eksperimento farita de ŝia patrino. Winifred Sackville kaj James Buchanan Stone geedziĝis en 1900 en Buffalo (Novjorko). Du jarojn poste naskiĝis en Evansville (Indiana) la unua filino de la paro, kiun ili nomis ankaŭ Winifred. La patrino Winifred dediĉis sin al la edukado de sia filino, kiun ĉiuj laŭdegas. Artikolo el New York Times eĉ faris jaron post jaro kronologion de la knabinvivo: unujara, ŝi pied-iras kaj deklamis Crossing the Bar de Tennyson; dujara, ŝi legis en la angla kaj parolis france; trijara, li skribis per tajpilo kaj ekigis sian poemverkadon; kvinjara, ŝi parolis esperante kaj kune kun patrino traveturis kelkajn Chautauquan renkontiĝojn por disvastigi en Usono la Zamenhofan lingvon... Kiam okjaraĝa Winifred aperigis Patrino Anserino, ŝi jam parolis ok lingvojn kaj havis profundan scion pri historio, latinlingvo, beletro, fiziologio kaj retoriko, kaj kompreneble, ŝi neniam metis piedojn en lernejo.

Flanke de eblaj denaskaj talentoj de Winifred, la responsulino de tiaj mirindaĵoj estis la alia Winifred, ŝia patrino. Enlitigante sian bebinon, la patrino kutime legis al ŝi Eneadon; ŝi asertis, ke ŝia filino ekdormis aŭskultante la Vergilian poemon, ŝi samtempe internigis «ian ideon pri la ritmo», ĝis tia grado, ke ŝi atribuis la talenton komponi poemojn de «inda metriko» (kiun ŝia filino posedis de sia plej juna aĝo)  al la aŭskultado de Vergilio ekde la lulilo.

Kompreneble, Winifred kontraŭstaris al Roosevelt kaj al tiuj, kiuj simile al la usona prezidanto rekomendis multenombrajn familiojn. 

Naŭjara, Winifred Jr trapasis enirekzamenojn al la Universitato de Stanford. En 1914, ŝia patrino aperigis en indianapolisa eldonejo Bobbs-Merrill Natural Education. En tiu ĉi verko, memoriganta Émile de Rousseau, Winifred Sackville Stoner elmontris siajn opiniojn pri la «natura edukado», bazita sur frutempa kultura stimulado. Du jarojn poste, ŝi aperigis Manual of Natural Education, elpensitan por faciligi la praktikan aplikadon de ŝia metodo.

En la verko, por esti uzota kune kun Facts in Jingles (instruaj infanrimaroj komponitaj de ŝia filino kaj publikigitaj ĉe la sama eldonejo antaŭjare), patrino Winifred prezentis detalan liston de ideala libraro. Ĝi enhavus novelojn por stimuli la imagon aŭ ilojn por lerni esperanton (The American Esperanto Book de Baker, The Esperanto Grammar de Kellerman-Reed, The Esperanto Teacher de Fryer, la Unua Legolibro, la Universala Vortaro aŭ Patrino Anserino de la filino de la aŭtorino).

La tuta dekkvina ĉapitro temis pri la studo de esperanto. Malgraŭ ke jam preskaŭ centjaroj pasis, kelkaj tezoj ankoraŭ validas. Winifred pledis por fruaĝa lernado de esperanto kiel fremdlingvo, por nur poste instrui la hispanan, la francan aŭ la germanan. Fakte, ŝi certigis, «oni bezonus instrui al infano nur lian patrinan lingvon kaj esperanton, se ni sukcesus konvinki ĉiujn alilandajn gepatrojn por ke ili instruu ĉi tiun lingvon al siaj gefiloj krom la patrinan lingvon». Winifred pledis por la neceso de internacia lingvo, plendis por la «volapüka koŝmaro», laŭdis la simplecon de esperanto kaj ĝia beleco, kaj klarigis ĝiajn  dekses regulojn pere de instruaj rimaroj.

Winifred jam asertis: «Klopodi instrui fremdlingvon pere de la studado de ĝia gramatiko neniam havigas veran parolkapablon». Esperanto oni devis lernigi «por naturala aŭ rekta metodo».

All the nouns must end in O,
Akvo (water), banto (bow),
While adjectives all end in A,
Bona patro (Good papa),
And adverbs end in letter E,
Rapide (in a rapid way).
Soon I'll teach the vowels to you,
Saying, "Pa, may we go, too ?"
And the diphthongs, au, aj, oj,
We pronounce as "Thou, my boy."
Best of all the charming verbs,
They can never wreck our nerves
With exceptions cruel, unkind.
For the same you'll always find
Blessed AS, IS, OS, US, U,
Endings that are ever true.

Dum la dudekaj jaroj, la patrino kaj la filino eldonis gazeton pri la «natura edukado», Mother Stoner's Bulletin. La patrino petis kelkajn patentojn, inter aliaj ĉi suban por envolvaĵo de stangobombono, kiu estis uzebla kiel ludilo.

Malgraŭ ŝia altega edukado, la privata vivo de Winifred Jr ne estis tro feliĉa. Deknaŭjaraĝa, en 1921, ŝi edzigis francan grafon, kiu supozate forpasis akcidente unu jaro poste. Tamen, en 1939 li reaperis vivplena kaj oni malkovris ke la franca grafo estas fakte deliktulo. En 1931 la patrino Winifred mortis pro nefrito. Winifred denove edziniĝis (ŝi estis oficiale vidvino), ĉi-foje al E. W. Harrison, sed ili divorcis en 1933. De tiam ĝis ŝia forpaso (Lasvegaso, 1983), oni apenaŭ sciis pri Winifred Sackville Stoner, Jr., la knabino kiu vekis intereson de pedagogoj, ĵurnalistoj kaj publika opinio antaŭ ol atingi ŝian plenaĝon.

Eble io misfunkciis en la edukado, kiun ŝia patrino donis al ŝi («mi enlitiĝis kiam ŝi ekdormis, je la sesa; ellitiĝis kiam ŝi vekiĝis; mi ludis kiam ŝi ludis»), eble ĉio ne estis tiel simpla, kiel ŝi priskribis en sia libro Natural education: 

Ni patrinoj estas la potistoj kaj niaj filoj la argilo.

La traductora más precoz

En 1910 se publicó en Estados Unidos una versión en esperanto de las populares rimas infantiles Mother Goose bajo el título Patrino Anserino. Fue un hecho notable, porque la lengua internacional era una novedad en Estados Unidos. Más notable sin duda era la edad de «la traductora», pues Winifred Sackville Stoner Jr tenía sólo seis años.

Winifred era lo que la prensa de la época consideró una niña prodigio. O tal vez el producto de un experimento llevado a cabo por su madre. Winifred Sackville se había casado en 1900 con James Buchanan Stoner en Buffalo (Nueva York). Dos años después nació en Evansville (Indiana) la primera hija del matrimonio, a la que también bautizaron con el nombre de Winifred. La madre se consagró a la educación de su hija, de quien todos contaban maravillas. Un artículo del New York Times incluso ofrecía una cronología de sus progresos: al año, caminaba y recitaba Crossing the Bar de Tennyson; a los dos, leía en inglés y hablaba francés; a los tres, sabía escribir a máquina y empezó a escribir poemas; a los cinco, ya hablaba esperanto y viajaba con su madre por las distintas asambleas Chautauqua de Estados Unidos defendiendo el idioma de Zamenhof... Cuando a los ocho publicó Patrino Anserino ya hablaba ocho idiomas y tenía grandes conocimientos de historia, latín, literatura, fisiología y retórica, y por supuesto, sin haber pisado jamás una escuela.

Al margen de las posibles cualidades innatas de Winifred, la responsable de todo ello era la otra Winifred, su madre. La acostaba leyéndole la Eneida. Decía que su hija se adormilaba escuchando a Virgilio, pero al mismo tiempo «captaba cierta idea del ritmo»; hasta el punto de que ella atribuía la facilidad para hacer rimas de «métrica respetable» de la que su hija hizo gala desde su más tierna edad al hecho de que hubiera escuchado a Virgilio en la cuna.

Por supuesto, Winifred se oponía a Roosevelt y a quienes como él defendían las familias numerosas. («La mujer pobre que cuida una gran familia ha respondido al animal que hay en la raza humana sin ser capaz de criar a sus hijos de un modo que augure felicidad.»)

A los nueve años, Winifred Jr aprobó los exámenes de acceso a la Universidad de Stanford. En 1914, su madre publicó en la editorial de Indianápolis Bobbs-Merrill Natural Education, una obra con ciertas reminiscencias al Émile de Rousseau en la que exponía sus opiniones sobre la «educación natural», basada en una estimulación cultural precoz. Dos años más tarde publicaría una obra concebida para facilitar una aplicación práctica de su método, el Manual of Natural Education.

En este manual, concebido para ser usado en combinación con los Facts in Jingles (una serie de rimas infantiles de carácter educativo escritas por su hija y publicadas en la misma editorial el año anterior), Winifred (madre) incluía una lista exhaustiva de la composición de una biblioteca ideal. Ésta debía contar con obras para desarrollar la imaginación y herramientas para aprender esperanto (The American Esperanto Book de Baker, The Esperanto Grammar de Kellerman-Reed, The Esperanto Teacher de Fryer, el Unua Legolibro, El Universala Vortaro o Patrino Anserino de su propia hija).

Todo un capítulo, el quince, estaba consagrado al estudio del esperanto. Pese a los años transcurridos, algunas de las tesis del texto no han perdido su vigencia. Winifred abogaba por la enseñanza del esperanto como segundo idioma a una época muy temprana y como base para enseñar luego francés, español o alemán. De hecho, aseguraba, «no sería necesario enseñar a un niño más que su idioma materno y el esperanto si lográramos convencer a todos los padres de otros países de que enseñen a sus hijos este idioma además de su lengua materna». Winifred analizaba la necesidad de una lengua internacional, lamentaba la «pesadilla» del volapük, glosaba la sencillez del esperanto y su belleza fundada en que «no es una lengua de Frankenstein, sino que se basa en doscientas de las más aristocráticas raíces», y por último explicaba sus reglas fundamentales mediante el uso de sus clásicos jingles.

All the nouns must end in O,
Akvo (water), banto (bow),
While adjectives all end in A,
Bona patro (Good papa),
And adverbs end in letter E,
Rapide (in a rapid way).
Soon I'll teach the vowels to you,
Saying, "Pa, may we go, too ?"
And the diphthongs, au, aj, oj,
We pronounce as "Thou, my boy."
Best of all the charming verbs,
They can never wreck our nerves
With exceptions cruel, unkind.
For the same you'll always find
Blessed AS, IS, OS, US, U,
Endings that are ever true.

Winifred en una idea adelantada a su tiempo aseguraba que «intentar enseñar idiomas extranjeros mediante el estudio de la gramática nunca proporciona un buen conocimiento oral de un idioma». El esperanto debía enseñarse «por el método natural o directo».

Durante los años veinte, madre e hija publicaron el Mother Stoner's Bulletin. La madre presentó también varias patentes, entre ellas un envoltorio de lollipop (chupa-chup) que servía de juguete.

Pese a su impecable educación, la vida privada de Winifred Jr no fue muy feliz. A los 19 años se casó con un conde francés que supuestamente murió en accidente un año más tarde. Sin embargo, en 1939 el hombre reapareció vivito y coleando y se descubrió que el conde francés era en realidad un delincuente. En 1931 la madre de Winifred falleció víctima de una nefritis. Winifred volvió a casarse ese mismo año (era oficialmente viuda), esta vez con E. W. Harrison, pero se divorció en 1933. Desde entonces hasta su fallecimiento (Las Vegas, 1983), poco más se supo de Winifred Sackville Stoner, Jr., la niña que había captado el interés de educadores, periodistas y opinión pública antes de cumplir su mayoría de edad.
Tal vez algo falló en la educación que su madre le había dado («me acostaba con ella a las seis en punto cuando le entraba sueño; me levantaba cuando ella se despertaba; jugaba cuando ella jugaba»), tal vez no era tan sencillo como Winifred lo expresó en su libro Natural education:

Nosotras las madres somos las alfareras y nuestros hijos, la arcilla.